የዓመቱ የመጨረሻ የጨረቃ ግርዶሽ
ዛሬ ሌሊት (ሐሙስ ለዓርብ አጥቢያ) በምድራችን ሰማይ ላይ እጅግ ማራኪና ድንቅ የሆነ የሥነ ፈለክ ክስተት ይስተናገዳል። ይኸውም ሙሉ ጨረቃ በመሬት ጥላ ውስጥ የምታልፍበትና እስከ 96 በመቶ የሚሆነው ገጽታዋ በመሬት ጥቁር ጥላ የሚሸፈንበት ጥልቅ ከፊል የጨረቃ ግርዶሽ ነው።
ይህ ክስተት ከሞላ ጎደል ሙሉ የጨረቃ ግርዶሽ ተብሎ የሚጠራው የጨረቃ ግርዶሽ ሲሆን፣ በተለይም በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ እንዴት እንደሚታይ፣ ለምን የፀሐይ ግርዶሽን ተከትሎ እንደመጣ እና ሳይንሳዊ ሂደቱ ምን እንደሚመስል በዝርዝር እንመለከታለን።
ግርዶሾች ለምን በጥንድ ይከሰታሉ?
ይህ የጨረቃ ግርዶሽ የተከሰተው ከሁለት ሳምንታት በፊት በስፔንና በአካባቢው ከታየው ታላቁ የፀሐይ ግርዶሽ ተከትሎ ነው። በሥነ ፈለክ ሳይንስ ውስጥ ግርዶሾች ሁልጊዜም በጥንድ (አንዳንዴም በሦስት) ሆነው መከሰታቸው የተለመደ የተፈጥሮ ሕግ ነው።
ጨረቃ መሬትን የምትዞርበት ምህዋር፣ መሬት ፀሐይን ከምትዞርበት አውድ ጋር በ5 ዲግሪ ያህል ያጋደለ ነው። በዚህ ምክንያት በየወሩ ሙሉ ጨረቃ ሲሆን የመሬት ጥላ ጨረቃን አይጋርደውም፤ እንዲሁም በየወሩ አዲስ ጨረቃ ሲወለድ የጨረቃ ጥላ መሬት ላይ አያርፍም።
ነገር ግን በዓመት ሁለት ጊዜ እነዚህ ሁለት ምህዋሮች የሚገናኙበት ምቹ መስመር ይፈጠራል። ይህ ወቅት በሳይንሱ "የግርዶሽ ወቅት" ተብሎ የሚጠራ ሲሆን ለአማካይ 35 ቀናት ያህል ይቆያል። የጨረቃ አንድ ሙሉ ዙር ዑደት 29.5 ቀናት ስለሆነ፣ በዚህ የ35 ቀናት መስኮት ውስጥ ፀሐይ፣ መሬት እና ጨረቃ በአንድ ቀጥተኛ መስመር ላይ ሲሰለፉ አንድ የፀሐይ ግርዶሽ እና አንድ የጨረቃ ግርዶሽ በሁለት ሳምንት ልዩነት ተከታትለው መከሰታቸው የግድ ይሆናል።
የዛሬ 15 ቀን ገደማ ስለተፈጠረው የፀሐይ ግርዶሽ የበለጠ ለማወቅ ከዚህ በታች የተያያዘውን ጦማር ያንብቡ
Hewa+ዛሬ ስለሚከሰተው የፀሐይ ግርዶሽ ማወቅ ያለብን አስደናቂ እውነታዎችዛሬ፣ ነሐሴ 6 ቀን 2018 ዓ.ም. ዓለማችን እጅግ አስደናቂ ከሆኑት የተፈጥሮ ክስተቶች አንዱን እያስተናገደች ነው፤ እርሱም ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ ነው። ምንም እንኳን ይህ ልዩ የተፈጥሮ ትዕይንት በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ የማይታይ ቢሆንም፣ ስለ ክስተቱ ሳይንሳዊ ዳራ፣ ከእሱ ጋር ተያይዘው ስለሚመጡ ሌሎች ክስተቶች እና ግ...
የድብዝዝ ጥላ፣ ጽልም ጥላ እና የ"ደም ጨረቃ" ምስጢር
መሬት በጠፈር ውስጥ ወደ ኋላዋ የምታጠላው ጥላ በሁለት ክፍሎች ይከፈላል፦
ድብዝዝ ጥላ (Penumbra)፦ ይበልጥ ውጫዊና ብሩህ የሆነው የመሬት ጥላ ክፍል ነው። ጨረቃ በዚህ ጥላ ውስጥ ስታልፍ የብርሃኗ መጠን በትንሹ ከመቀነሱ ውጪ በዓይን በቀላሉ ላይታወቅ ይችላል።
ጽልም ጥላ (Umbra)፦ የመሬት ማዕከላዊ፣ ቀጥተኛና እጅግ ጨለማው ጥላ ነው። ጨረቃ ወደዚህ ጥላ ስትገባ የግርዶሹ ትክክለኛ ቅርጽ በግልጽ መታየት ይጀምራል።
በዛሬው ዕለት የጨረቃ 96 በመቶ አካል ወደ ጽልም ጥላው ውስጥ ይገባል። በዚህ ወቅት ጨረቃ ሙሉ በሙሉ ጨልማ አትጠፋም፤ ከዚህ ይልቅ ወደ ዝገት ቀይ (Rusty Red) ቀለም ትቀየራለች። ይህ ክስተት በሕዝቡ ዘንድ "የደም ጨረቃ" (Blood Moon) ተብሎ ይጠራል።
ይህ አስደናቂ ቀለም የሚፈጠረው በመሬት ከባቢ አየር አማካኝነት ነው። የፀሐይ ብርሃን በመሬታችን ከባቢ አየር ውስጥ ሲያልፍ አጫጭር የብርሃን ሞገዶች (ሰማያዊና አረንጓዴ) ተበትነው ሲቀሩ፣ ረዣዥሞቹ ቀይ የብርሃን ሞገዶች ብቻ ተጣርተው በማለፍ የጨረቃን ገጽታ ያደምቁታል።
የግርዶሹ ሂደትና የጊዜ ሰሌዳ በኢትዮጵያ
በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር (EAT) መሠረት የዛሬ ሌሊቱ ክስተት የሚከተለውን ሂደት ይከተላል፦
የግርዶሹ ምዕራፍ | የኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር | ሁኔታው |
የድብዝዝ ጥላ ጅማሮ | ከሌሊቱ 10፡23 (04:23 EAT) | ጨረቃ ወደ ውጫዊው የመሬት ጥላ መግባት ትጀምራለች |
የጽልም ጥላ (ከፊል ግርዶሽ) ጅማሮ | ከሌሊቱ 11፡33 (05:33 EAT) | ጨረቃ ወደ ጥቁሩ ጥላ ስለምትገባ ግርዶሹ በዓይን በግልጽ ይታያል |
የጨረቃ መጥለቅና ፀሐይ መውጣት | ከጠዋቱ 12፡15 አካባቢ | በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ ጨረቃ በምዕራብ አድማስ ትጠልቃለች |
ከፍተኛው የግርዶሽ መጠን | ጠዋት 1፡12 (07:12 EAT) | 96% የሚሸፈንበት ወቅት (በኢትዮጵያ ጨረቃ ከጠለቀች በኋላ የሚከሰት) |
በኢትዮጵያ ለምንገኝ ታዛቢዎች ዋናው መመልከቻ ወቅት ከሌሊቱ 11፡33 እስከ ጠዋቱ 12፡15 ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። ጨረቃ በምዕራብ በኩል ልትጠልቅ ስትል የመሬት ጥቁር ጥላ ገጽታዋን ሲወረው በግልጽ ማየት ይቻላል።
የመመልከቻ እና የክትትል መንገዶች
ይህን ማራኪ የጨረቃ ግርዶሽ ለመከታተል በቅድሚያ የሰዓት ኡደቱን ማስተዋል ያስፈልጋል። በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር ጨረቃ በመጀመሪያ ወደ ድብዝዝ የመሬት ጥላ የምትገባው ከሌሊቱ 10፡23 ላይ ሲሆን፣ ቀጥሎም ወደ ጥቁሩ ጽልም ጥላ ዘልቃ መግባት ስትጀምር ከሌሊቱ 11፡33 አንስቶ ግርዶሹ በዓይን በግልጽ መታየት ይጀምራል። ይህ ክስተት ወደ ንጋት አካባቢ የሚካሄድ በመሆኑ፣ ጨረቃ ወደ ምዕራብ አቅጣጫ ስለምትዘነበል እይታዎን ወደ ምዕራብ አድማስ ማድረግና በዛፎች ወይም በረዣዥም ሕንፃዎች ያልተጋረደ ክፍት ቦታ መምረጥ ይመከራል። ከደኅንነት አንጻር የፀሐይ ግርዶሽን ለመመልከት እንደሚደረገው ልዩ መከላከያ መነጽር ማጥለቅ አያስፈልግም፤ በመሆኑም ይህን አስደናቂ የተፈጥሮ ትዕይንት በባዶ ዓይን፣ በባይኖኩላር ወይም በቴሌስኮፕ ያለምንም ስጋት በደኅንነት መመልከት ይቻላል።
ይህ የዘንድሮው (የ2018 ዓ.ም.) የመጨረሻው የግርዶሽ ክስተት ሲሆን፣ ቀጣዩን መሰል ታላቅ የጨረቃ ግርዶሽ ለማየት እስከ ታህሳስ 22 ቀን 2021 ዓ.ም. ድረስ መጠበቅ ግድ ይላል። ስለዚህ ዛሬ ሌሊት ሰማዩ ግልጽ ከሆነ እና ደመና ካልጋረደው፣ ወደ ውጭ ወጥተው ይህንን አስደናቂ የተፈጥሮ ትዕይንት በዓይንዎ እንዲመለከቱ እንጋብዛለን። መልካም የግርዶሽ እይታ!
