ዛሬ፣ ነሐሴ 6 ቀን 2018 ዓ.ም. ዓለማችን እጅግ አስደናቂ ከሆኑት የተፈጥሮ ክስተቶች አንዱን እያስተናገደች ነው፤ እርሱም ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ ነው። ምንም እንኳን ይህ ልዩ የተፈጥሮ ትዕይንት በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ የማይታይ ቢሆንም፣ ስለ ክስተቱ ሳይንሳዊ ዳራ፣ ከእሱ ጋር ተያይዘው ስለሚመጡ ሌሎች ክስተቶች እና ግርዶሾች እንዴት እንደሚፈጠሩ ማወቅ እጅግ ጠቃሚ እና አስገራሚ ነው።
የፀሐይ ግርዶሽ እንዴት ይፈጠራል?
የፀሐይ ግርዶሽ የሚፈጠረው ጨረቃ በፀሐይ እና በመሬት መካከል በምትጓዝበት ጊዜ ነው። በዚህ ወቅት ጨረቃ የፀሐይን ብርሃን ትጋርድና በመሬት ላይ ጥላዋን ታጠላለች። የፀሐይ ግርዶሽ በሶስት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፈላል፤ ከፊል፣ ቀለበታማ እና ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ።
ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ የሚከሰተው ጨረቃ ፀሐይን ሙሉ በሙሉ ስትሸፍናት ነው። እዚህ ላይ አንድ የሚገርም የተፈጥሮ ስሌት አለ፡- ፀሐይ በመጠን ከጨረቃ በ400 እጥፍ ትበልጣለች፤ በተመሳሳይ ጊዜ ግን ፀሐይ ከመሬት ያላት ርቀት ጨረቃ ከመሬት ካላት ርቀት በ400 እጥፍ ይርቃል። በዚህ አስገራሚ አጋጣሚ ምክንያት፣ ከመሬት ሆነን ስናያቸው ፀሐይ እና ጨረቃ በትክክል እኩል መጠን ያላቸው ይመስላሉ። ስለዚህ ጨረቃ በፀሐይ ፊት ስታልፍ ብርሃኗን መቶ በመቶ መሸፈን ትችላለች።
ይህ ሙሉ በሙሉ የመሸፈን ሂደት ሲከሰት፣ የቀን ብርሃን ወደ ማታ ጨለማነት ይቀየራል፣ የሙቀት መጠን በድንገት ይቀንሳል፣ ከዋክብት በጠራራ ፀሐይ መታየት ይጀምራሉ፣ እንዲሁም የአእዋፋት እና የእንስሳት ድምፅ ፀጥ ይላል።
የፀሐይ ግርዶሹ እንዴት የጨረቃ ግርዶሽን ያስከትላል?
"የዛሬው የፀሐይ ግርዶሽ የጨረቃ ግርዶሽንም ያስከትላል" የሚባለው አባባል ትልቅ ሳይንሳዊ እውነትነት አለው። በሥነ-ፈለክ ጥናት መሰረት፣ የፀሐይ እና የጨረቃ ግርዶሾች በአብዛኛው የሚከሰቱት በጥንድ ነው፤ ይህ ጊዜም "የግርዶሽ ወቅት" ይባላል።
ይህ የሚሆንበት ምክንያት መሬት፣ ጨረቃ እና ፀሐይ በአንድ ቀጥታ መስመር ላይ ስለሚሰለፉ ነው። የዛሬውን የመሰለ የፀሐይ ግርዶሽ ሲፈጠር፣ የጨረቃ ምህዋር በትክክለኛው አቅጣጫ ላይ ይገኛል ማለት ነው። ይኸው ምህዋራዊ አቀማመጥ ከሁለት ሳምንት በኋላ መሬት በፀሐይ እና በጨረቃ መካከል እንድትገባ ስለሚያደርግ የጨረቃ ግርዶሽ እንዲከሰት ያደርጋል። ስለዚህ አንዱ ግርዶሽ የሌላኛው ግርዶሽ መምጣት እርግጠኛ ማሳያ ነው። በዚህም መሰረት፣ የዛሬውን የፀሐይ ግርዶሽ ተከትሎ፣ ከሁለት ሳምንት በኋላ ነሐሴ 22 ቀን 2018 ዓ.ም. ላይ ከፊል የጨረቃ ግርዶሽ በኢትዮጵያም ጭምር የሚታይ ይሆናል።
መቼ እና የት ይታያል?
የዛሬው ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ በዋናነት በአርክቲክ ክልል፣ በግሪንላንድ፣ በአይስላንድ፣ በሰሜናዊ ሩሲያ፣ እና በሰሜናዊ ስፔን እንዲሁም በትንሽ የፖርቹጋል ክፍል በግልፅ የሚታይ ይሆናል። ብዙ ሌሎች በሰሜናዊው ንፍቀ ክበብ ያሉ አካባቢዎች (ከሰሜን አሜሪካ አላስካ እስከ ሰሜናዊ ካሮላይና፣ አብዛኛው ካናዳ፣ አብዛኛው አውሮፓ እና ሰሜናዊ ምዕራብ አፍሪካ) ደግሞ ከፊል ግርዶሹን ይመለከታሉ። በተለይም በምዕራብ አውሮፓ እና አፍሪካ ለሚገኙ ተመልካቾች ፀሐይ በከፊል እንደተጋረደች ስለምትጠልቅ እጅግ ማራኪ የሆነ ትዕይንት ይፈጥራል።
የቀጥታ ስርጭት መርሃ ግብር
የቀጥታ ስርጭቱ ሰዓት (በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር):
የናሳ የቀጥታ ስርጭት ይጀምራል፦ ማታ 2፡15
ሙሉ ግርዶሹ በአይስላንድ ይጀምራል፦ ማታ 2፡45
ሙሉ ግርዶሹ በስፔን ይጀምራል፦ ማታ 3፡28
ይህን ታሪካዊ ክስተት በናሳ ኦፊሴላዊ የድረገጽ ስርጭት https://www.nasa.gov/live መከታተል ይችላሉ።
ማጠቃለያ
የግርዶሽ ክስተቶች የህዋን ትክክለኛ፣ ስሌታዊ እና አስደናቂ ዑደት የሚያስታውሱን ልዩ አጋጣሚዎች ናቸው። ግርዶሽን በአይን በቀጥታ ማየት ከፍተኛ የዓይን ጉዳት ስለሚያስከትል ልዩ የፀሐይ መነጽር መጠቀም ግዴታ ነው። ምንም እንኳን ዛሬ ቀና ብለን በሀገራችን ሰማይ ላይ ይህን ልዩ ትዕይንት በአካል ማየት ባንችልም፣ በቴክኖሎጂ ታግዘን የተፈጥሮን ድንቅ ስራ ለመመልከት፣ እንዲሁም ከእሱ ጋር ተያይዞ የሚመጣውን የጨረቃ ግርዶሽ በጉጉት ለመጠበቅ ርቀት አያግደንም።
